Industrial Economics (اقتصاد صنعتی)

+ اقتصاد سنجی

اقتصاد سنجی چیست و موضوع پژوهشهای آن کدام است؟

اقتصاد سنجی علمی است که از طریق روشهای آماری ، قوانین کمی عینی را که در زندگی اقتصادی وجود دارند، تعیین میکند.

اقتصاد سنجی هم با نظریه اقتصادی و هم با آمار اقتصادی تفاوت دارد.

تفاوت اقتصاد سنجی با نظریه اقتصادی در این است که اقتصاد سنجی سعی دارد با کمک روابط کمی عینی از آن گروه قوانینی که نظریه اقتصادی را به شکلی عمومی و کلی بیان می کند، تصویری آمار رسم کند. این مطلب را با دو مثال روشن می کنم.

اقتصاد سیاسی، در میان مسائل مختلف، قوانین فرایند تولید مجدد را مورد مطالعه قرار می دهد و قوانینی ( روابطی ) را که کمیتهای خاص اقتصادی را به هم مربوط می سازند تعیین می کند. برای مثال ، این علم رابطه بین نرخهای افزایش ابزار تولید و ابزار مصرف را تعیین می کند. از طرف دیگر، اقتصاد سنجی سعی دارد خصوصیت کمی این روابط را در شرایط اقتصادی خاصی، مثلا در لهستان در سال ١٩۵٧، تعیین کند.

به همین ترتیب ، نظریه اقتصادی را اثر تغییرات درآمد ملی یا تغییرات قیمت کالای خاصی را بر تقاضا بررسی می کند و به این نتیجه می رسد که وقتی درآمد ملی افزایش یابد تقاضا برای بیشتر کالاها نیز افزایش می یابد. عموما، وقتی قیمت کالای خاصی کاهش یابد، تقاضا برای آن کالا زیاد می شود. در رابطه با این بررسیها ، مفهوم کشش تقاضا نسبت به درآمد ملی یا نسبت به قیمت کالایی خاص مطرح می شود و روابط کلی میان کمیتهای مورد مطالعه ، تعیین می شوند.

اقتصاد سنجی می کوشد روابطی را که میان کمیتهای یاد شده  در مثال دوم وجود دارند در موقعیت اقتصادی معینی به صورت کمی و عینی تعیین کند. مثلا ، با روش اقتصاد سنجی می توانیم تاثیر تغییرات قیمت روزنامه و مجله را در سال ١٩۵٧ در لهستان بر اساس تعداد نسخه های فروخته شده مطالعه کنیم، یا تاثیر رشد درآمد ملی طرحریزی شده برای سال ١٩۵٨ را بر تقاضا برای گوشت بررسی کنیم.

مسائل اقتصاد سنجی به وسیله پژوهشها و روشهای آماری حل می شوند. بنابراین ، آمار اقتصادی، داده های واقعی را برای اقتصادسنجی فراهم می آورد و آن را قادر می سازد تا قوانین کمی را که کمیتهای تحت بررسی را به هم مربوط می کنند، تعیین کند. طرح  مربوط به پژوهش اقتصادسنجی یک مساله خاص ، ممکن است ثابت بماند لیکن بدیهی است که ارقام مربوط به کمیتهای مورد مطالعه در شرایط تاریخی مختلف ، متفاوت اند.

اقتصاد سنجی نظریه اقتصادی را با آمار اقتصادی ترکیب می کند و می کوشد با روشهای ریاضی و آماری ، قوانین عمومی و کلی تثبیت شده به وسیله نظریه اقتصادی را به صورت کمی و عینی بیان دارد.

بنابراین ، اقتصادسنجی قوانین نظری اقتصادی صریح و معینی می سازد . آمار، داده های عددی را برای اقتصاد سنجی فراهم می آورد ، ولی خودش به روابط میان کمیتهای اقتصادی واقعیت نمی بخشد. اگر آمار شناسی به چنین روابطی واقعیت بخشد خود به یک متخصص اقتصاد سنجی تبدیل می شود.

اصطلاح«اقتصاد سنجی» را در سال 1926 یک اقتصاد دان و آمارشناس نروژی به نام راگنارفریش( Ragnar Frisch) به کار برد. این اصطلاح از روی واژه «زیست سنجی» اقتباس شده بودکه در اواخر قرن 19 برای اشاره به مطالعات زیست شناسی که با استفاده از روشهای آماری انجام می شد، به کار  رفت. به مرور زمان ، زیست سنجی به صورت علمی مستقل درآمد.